Yol Yapımına Hangi Bakanlık Bakıyor? Çelişkiler, Gecikmeler ve Düşünmemiz Gerekenler
İzmir’de yaşayan, 28 yaşında sosyal medyada aktif bir genç olarak, başımı sokabileceğim düzgün bir yol bulamadığımda, “yol yapımına hangi bakanlık bakıyor?” sorusunun gerçekten ne kadar önemli olduğunu fark ediyorum. Her gün kilometrelerce yol kat ediyorum, bazen 10 dakikalık bir mesafeye 1 saat harcıyorum. Bu, bazen bir şehri daha yaşanabilir kılmak için, bazen de tamamen yetersiz ve plansız bir yönetim anlayışını gözler önüne seriyor.
Yol yapımı ve bakımı konusu, belki de en göz ardı edilen ama aynı zamanda her vatandaşın gündelik hayatını doğrudan etkileyen bir mesele. Hepimiz biliyoruz ki Türkiye’deki yol yapım işlerinden sorumlu olan bakanlık, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. Ama bu durumun artıları ve eksileri, bir yanda düzgün yolda ilerlerken, bir yanda da çukurlara düşerken net bir şekilde beliriyor.
Yol Yapımına Hangi Bakanlık Bakıyor? Artıları
Yol yapımını ve altyapıyı bir bütün olarak ele aldığınızda, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı sorumluluğundaki projelerin gerçekten büyük bir iş yaptığını kabul etmek lazım. Türkiye’nin hemen her köşesinde devasa yollar, köprüler, tüneller inşa ediliyor. Sonuçta, bu kadar geniş coğrafyada bir ulaşım ağı kurmak ciddi bir iş. Bakanlık, kara yollarından demiryollarına kadar geniş bir yelpazede hizmet veriyor ve bu projeler, ülkenin ekonomik büyümesine de katkı sağlıyor. İşin bu boyutuna kayıtsız kalmak mümkün değil.
Örneğin, Yeni İstanbul Havalimanı ile Çanakkale Köprüsü gibi projeler, dünya çapında ilgi uyandıran projeler oldu. Bunlar hem Türkiye’nin uluslararası arenada prestijini artırdı hem de ulaşımı daha hızlı ve güvenli hale getirmek için büyük adımlar attı.
Yol yapımının zaman zaman biraz gösteriş amaçlı olması, tamam, ama bir şekilde altyapı yatırımları, her halükarda devasa yatırımlar ve gelecek nesillere bırakılacak miraslar. Bunu göz ardı edemeyiz.
İçimdeki sosyal medya yorumcusu der ki: “Bakanlık bir şeyler yapıyor, ama gerçekten her şey yol üstünde mi? İyi güzel de, her şeyin üstüne asfalt dökmekle olmuyor. İnsanlar, insan gibi yaşamayı hak etmiyor mu?”
Yol Yapımına Hangi Bakanlık Bakıyor? Zayıf Yönler
Evet, her şey yol üstünde değil, özellikle de bu yolun kalitesi konusunda. Aslında sorunun temeli burada yatıyor. Türkiye’nin her bölgesinde inşa edilen yolların çoğu, hızla yapılmış, kalitesiz, kısa vadeli düşünülmüş projelerden oluşuyor. Yol yapımına hangi bakanlık bakıyor? sorusunu sormamın sebebi de burada gizli; çünkü Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, bazen “acil ihtiyaç” adı altında bu projelere giriyor ama çoğu zaman bu yolların uzun vadeli sürdürülebilirliği ve kullanışlılığı göz ardı ediliyor.
Mesela, Ankara-İstanbul Otoyolu gibi projeler çok büyük ve övülen projeler olabilir, ama hâlâ trafik sıkışıklığına yol açan, altyapısı eksik kalmış yollar da var. Şehir içi yollar, bilhassa köy yolları ya da daha az önemli sayılabilecek bölgelerde yapılacak bakım çalışmaları ve iyileştirmeler sürekli erteleniyor. Bazı yerleşim yerlerinde, yolun yapılmasının üzerinden yıllar geçmesine rağmen hala ciddi altyapı eksiklikleri ve onarım gereksinimleri var.
İçimdeki mühendis der ki: “Bunları ölçmek, bu yolların yaşam süresini hesaplamak çok basit. Neden bu kadar aceleyle, plansızca yapılıyor? Geriye dönüp bakınca, nereye yatırım yaptığınızı, hangi yolu sürdürülebilir kıldığınızı sorgulamak gerekir.”
Peki, neden bu kadar kötü? Bu kadar büyük projelere milyonlarca lira harcarken, küçük ama temel ihtiyaçları göz ardı ediyoruz? Yerel yönetimler, doğru projelere yeterli kaynakları ve zamanı ayırmıyor, ya da merkezi hükümetle olan koordinasyonsuzluk nedeniyle küçük projeler asla zamanında tamamlanmıyor.
Yol Yapımında Bakanlıkların Koordinasyon Sorunu: Kim Ne Yapıyor?
Bir diğer ciddi sıkıntı ise bakanlıklar arasındaki koordinasyon eksikliği. Türkiye’de yol yapımı ve altyapı yatırımları sadece Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile sınırlı değil. Bazı projeler yerel yönetimlere bağlı iken, bazıları da diğer bakanlıklarla iş birliği gerektiriyor. Örneğin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, çevre düzenlemeleri ve yeşil alan projeleriyle işin içine giriyor. Hangi bakanlık ne yapıyor, hangi proje kimin sorumluluğunda – bunlar çoğu zaman netleşmiyor.
Bu karmaşa da doğal olarak, projelerin zamanında ve yerinde bitmesini zorlaştırıyor. İçimdeki sosyal medya tartışmacısı diyor ki: “Neden her şey merkezi yönetimin üstünde? Belediyelerin ve yerel yönetimlerin yetkileri daha fazla artırılmalı! Bir köy yolunun yapılması bu kadar mı zor?”
Yol Yapımı ve Siyasi Tartışmalar: Yollar Ne Zaman Biter?
Bir de bu işin siyasi boyutu var. Hükümetlerin belli bir dönemdeki seçim yatırımlarını göz önünde bulundurursak, yol yapımı aslında bazen sadece siyasi bir araç olabilir. Yollar, bazen halkı kandırmak için değil, gerçekten hizmet amacıyla yapılsa da, siyasi fayda gözetilerek yapılabiliyor. Bu da projelerin kalitesizliğiyle birleşince, halkı tatmin etmek zorlaşıyor.
Bir yandan, her ne kadar yol yapımına hangi bakanlık bakıyor? sorusu sorulsa da, bakanlıklar bu projeleri yapmak için gereken kaynağı yeterince veriyor mu? Bu projelerde kalite mi daha önemli, hız mı?
İçimdeki insan tarafı diyor ki: “Yol, sadece arabalara değil, insanlara da hizmet etmeli. Yolların sürdürülebilirliği, sağlıklı ulaşım ve yaşam kalitesi ön planda olmalı. Ama tüm bunlar, biraz daha vicdan ve planlama gerektiriyor.”
Sonuç: Yol Yapımı, Gerçekten Hızla mı İlerliyor?
Yol yapımına hangi bakanlık bakıyor sorusu, Türkiye’de gerçekten önemli ve kritik bir mesele. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, bazı devasa projelerle gururlanabilirken, yerel düzeyde işler çoğu zaman yavaş ve eksik ilerliyor. Yollar sadece hızla yapılıp, geçici çözümler üretmektense, uzun vadeli, sürdürülebilir projelere dönüşmeli.
Gelecekte, bu konuyu daha sık tartışacağımız kesin. O zaman, sizce yol yapımına hangi bakanlık bakıyor sorusunun cevabı daha farklı olabilir mi?